وَ الصُّبْحِ إِذا تَنَفَّسَ تکویر : 18

1- سوگند خداوند به بامداد; زمانى که سپیده صبح در آسمان گسترده مى شود.
و الصبح إذا تنفّس
«تنفّس روز» به معناى توسّع و گسترده شدن آن است. (مفردات راغب)

2 - سوگند خداوند به سپیده دم; زمانى که نفس تازه کند.
و الصبح إذا تنفّس
از معانى «تنفّس» وارد ساختن نفس به درون و خارج ساختن آن است (مصباح). نفس تازه کردن صبح، کنایه از رفع موانع نور خورشید است; به گونه اى که گویا روز از حبس شب رها شده و در هواى آزاد نفس مى کشد.

3 - هنگام دمیدن صبح، لحظه اى جالب و رضایت بخش
و الصبح إذا تنفّس
سوگند خداوند، حاکى از عظمت چیزى است که به آن یاد مى شود. عظمت صبحدم در رابطه با انسان ها، فرحناک و به کام بودن آن است.

4 - تحوّل روز به شب و شب به روز، تحوّلى بزرگ در نظام جهان
و الّیل إذا عسعس . و الصبح إذا تنفّس

انسان با همت‌خويش اوج مي‌گيرد. اميرمؤمنان حضرت علي‌عليه السلام در اين‌باره مي‌فرمايد: «قدر و ارزش هر انسانى به قدر همت اوست.» (نهج‌البلاغه، صبحى، حکمت‌شماره 47 )

خواستن اراده کردن است و اراده کردن تصميم گرفتن. حضرت امام صادق‌عليه السلام در اين زمينه مي‌فرمايند: «هرگز بدنى از انجام آنچه که اراده کرده و همت گماشته، ضعيف نخواهد شد.» (وسائل‌الشيعه، ج 1، ص 38 )
داشتن اراده‌اى قوى و تزلزل‌ناپذير، مختص اقوياست. موفقيت و شکست ما وابسته به اين است که داراى اراده قوى يا ضعيف باشيم. هر چه موانع و مشکلات ما براى انجام کارى بيش‌تر باشد، اراده قوي‌تر و همت والاتر و نيز انرژى بيش‌ترى لازم خواهد بود.

ولن يؤخر الله نفساً اذا جاء اجلُها.( منافقون، 11)
خداوند هرگز مرگ كسى را هنگامى كه اجلش فرا رسد به تاخیر نمى‏اندازد ، و خداوند به آنچه انجام مى‏دهید آگاه است.

بنابراين سه چيز در اين زمينه عبرت انسان است: گذرا بودن عمر، سرعت لحظه ها و اينكه آنچه رفت باز نمي گردد.

مرا در منزل جانان چه امن عیش چون هر دم
جرس فریاد می‌دارد که بربندید محمل‌ها
حافظ

 کار و کوشش !
وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى ﴿نجم : ۳۹﴾. و اينكه براي انسان بهره اي جز سعي و كوشش او نيست.
به دست آوردن !به کمال رسیدن !. میوه تا به درخت دنیا ملحق است می تواند رشد کند , شیرین شود , آبدار و رسیده و خوشرنگ شود؛ اما به محض افتادن و قطع ارتباط با امکانات درخت , میوه کال می ماند و فرصت و توانایی به دست آوردن ازو سلب می شود .
حیف است من با دست خالی و با حسرت نداشته ها از دنیا بروم . کم آموخته باشم !تهذیب نفس نکرده باشم ! محاسن کمی در خود پرورده باشم . رشد نکرده باشم.
خداوند امیدواران و سعی کنندگان را نصرت می دهد . ( عنكبوت،96)
حضرت علی علیه السلام هشدار مي دهد و مي فرمايد: آگاه باش كه شب و روز در تو عمل مي كنند و از تو مي گيرند(سرمايه هاي حياتي از كف ميرودو به همان اندازه پير و ضعيف مي شود) پس تو نيز سهم خود را با كار و كوشش از آن بگير. إن الليل والنهار يعملان فيك فاعمل فيهما ، ويأخذان منك فخذ منهما. ( غرر الحكم، ح3705)

تلاوت نور…خانه ,چهره ی دنیا چهره ی آخرت انسان را نورانی می کند.

رسول خدا ـ صلّي الله عليه و آله ـ خطاب به ابوذر فرمود: «بر تو باد تلاوت قرآن و بسيار ياد خدا كردن، زيرا موجب بلند آوازگي تو در آسمان و نورانيّت تو در زمين است.»
(صدوق، خصال، ج 2، ص 525، ح 13).

برای نورانیت چهره(البته در قیامت)امام باقر ـ عليه السّلام ـ فرمودند: هر كس در هر شب پيش از خواب سوره ي واقعه را قرائت كند محشور مي شود در حالي كه چهره‌اش چون ماه شب چهارده تابان باشد.(همان، ص 263)

امام صادق (ع) فرمود : خانه ای را که مسلمانی در آن است و قرآن تلاوت می کند اهل آسمان آن رامی بینند همانگونه که مردم دنیا ستارۀ نورانی را در آسمان می بینند. بحارالانوار جلد 92 صفحه 200