اگر یک روز صبح جلوی آینه بایستیم و ناگهان ببینیم که از کنار پیشانی زائده ای شاخ مانند خارج شده , یا پوست به شدت تخریب و چروک شده , چشم ها تنگ و گوش ها نمی شنوند, یا بینی و دهان به اندازه ی پوزه ی حیوانات تغییر کرده چه کابوس وحشتناکی خواهد بود.!!
این همه تغییر درصورت نازنینی که مدام از آن مراقبت می کنیم و بدان شناخته می شویم, باور کردنی نیست.
اما در تجربه ی عرفا و سالکان در توان ائمه و اولیاء خدا به خوبی آمده است که گناه , صورت را تغییر میدهد. زخم زبان نورانیت حاصل از عبادت را می برد و به مرور و با تکرار خطاها و آزار رسانی ها و به خود ستم کردن ها… بار گناهان لایه لایه صورت انسان را به صورت حیوانات بدل می کند و حتی انسان از گیاهان و جمادات هم پست تر می شود.
أُوْلَئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُوْلَئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ اعراف :179
پناه بر خدا از صورتی که سیرت حیوانی پیدا کند .
علی (ع) : «فالصورة صورت انسانٍ و القلب قلب حيوانٍ»نهج‌البلاغه، خطبه 82.
آنچه كه (قلب) حقيقت انسان را تأمين مي‌كند يا به صورت انسانيت يا به صورت حيوانيت همان عقايد و اخلاق و اعمال است. يعني قيافه قيافه آدم است ولي حقيقت، حقيقت حيوان است.

گفت: پیلی را آوردند بر سر چشمه‌ای که آب خورد. خود را در آب می‌دید و می‌رمید. او می‌پنداشت که از دیگری می‌رمد. نمی‌دانست که از خود می‌رمد.
همه اخلاق بد، از ظلم و کین و حسد و حرص و بی‌رحمی و کبر، چون در توست، نمی‌رنجی؛ چون آن را در دیگری می‌بینی، می‌رمی و می‌رنجی.
مولانا - فیه ما فیه

تسویف پوششی است برای نقطه ضعف های مختلف انسان که روی همه آنها پرده می کشد و خودش را فریب می دهد که من مرد عملم اما امروز دیر نمی شود و فردا انجام می دهم . یا از سر تنبلی و تن اسایی است یا ترس یا فرار از ناتوانی ها…
بسیاری اوقات منتظر فرصت می نشینیم در حالیکه فرصت را باید به دست آورد .بیماری تسویف وقتی دامنگیر انسان می شود که کار امروز به فردا و کارفردا به پس فردا و… موکول می شود و عمر در سایه این بیماری به بطالت و وقت گذرانی کشیده می شود .

بهترین تعریف از تسویف را پیامبر اکرم (ص) در وصایای خویش به اباذر می فرماید : یا اباذر ایاک و التسویف بعملک ، فانک بیومک و لست بما بعده ، فان یکون غدا لک فکن فی الغد کما کنت فی الیوم ، و ان لم یکن غدا لم تندم علی ما فرطت فی الیوم.(بحار الانوار ج 74 ص 75)
یعنی ای اباذر بپرهیز از تسویف در عملت (و اینکه عملت را به فردا وانهی ) پس به راستی که تو به امروزت متعهد هستی وبرای امروزت باید تصمیم بگیری و عمل کنی و ملزم به بعد از امروزت نیستی . اگر تو را فردایی بود پس بدان که در فردا هم مثل امروز هستی و اگر فردایی نبود (چون امروز به وظیفه و تعهدت عمل کردی)بر آنچه امروز از دست می دهی پشیمان نیستی.

پیامبر اکرم (ص) در ادامه می فرمایند : چه بسیار کسانی که به انتظار روزهای آینده نشسته اند ولی آن روزها و آن فرداها فرا نمی رسند و آن را درک نمی کنند .
یا اباذر کم من مستقبل یوما لا یستکمله و منتظر غدا لا یبلغه .

امير مومنان با دلسوزی و تذکر فرموده اند :

اي مردم الان الان ( قدر هر آن و لحظه خود را بدانيد) و به كارو كوشش بپردازيد قبل از اين كه پشيمان شويد و قبل از اين كه كسي بگويد: اي حسرت بر من كه در كنار خدا بودم و (در مورد رسيدن به قرب او) كوتاهي كردم.
” الْآنَ الْآنَ مِنْ قِبَلِ النَّدَمِ ، وَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَقُولَ نَفْسُ : يَا حَسْرَتَى عَلَى مَا فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ ” .اي مردم الان الان (عمل و كوشش نماييد) تا هنگامي كه آزادي عمل داريد ، چراغ روشن است ، درب توبه باز است ، قلم خشك نشده و نامه عمل مفتوح است. ” أَيُّهَا النَّاسُ ! الْآنَ الْآنَ مادام الْوَثاقَ مُطْلَقاً ، وَ السِّرَاجُ مُنِيراً ، وَ بَابُ التَّوْبَةِ مَفْتُوحاً ، مِنْ قَبْلُ أَنْ يَجِفَّ الْقَلَمُ وَ تُطْوَى الصُّحُفِ.” (تنبيه الخواطر،ج2، ص 89 )

خطبه 28 نهج البلاغه

فَإِنَّ الدُّنْيَا أَدْبَرَتْ وَ آذَنَتْ بِوَدَاعٍ وَ إِنَّ الْآخِرَةَ قَدْ أَقْبَلَتْ وَ أَشْرَفَتْ بِاطِّلَاعٍ أَلَا وَ إِنَّ الْيَوْمَ الْمِضْمَارَ وَ غَداً السِّبَاقَ وَ السَّبَقَةُ الْجَنَّةُ وَ الْغَايَةُ النَّارُ أَ فَلَا تَائِبٌ مِنْ خَطِيئَتِهِ قَبْلَ مَنِيَّتِهِ …
دنيا پشت كرده خبر به وداع مى‏دهد، و آخرت روى نموده و سر بر آورده است، آگاه باشيد كه امروز روز تمرين، و فردا زمان مسابقه است، مزد برنده بهشت، فرجام بازنده آتش است. آيا كسى نيست كه قبل از رسيدن مرگش توبه كند آيا كسى نيست كه پيش از رسيدن روز سختى‏اش چاره انديشد هش داريد كه شما در روزگار آرزو هستيد كه به دنبالش مرگ است. كسى كه در ايام آرزو قبل از آنكه مرگش فرا رسد عمل كند عملش سودمند است، و مرگش به او زيان نرساند، و آن كه در روزگار آرزويش پيش از رسيدن مرگش تقصير كند محصول كارش خسارت است، و مرگش براى او زيان دارد. آگاه باشيد كه به وقت خوشى چنان عمل كنيد كه وقت ترس عمل مى‏كنيد.