پاسخ اجمالی

مکتب حیات بخش اسلام به عنوان آخرین شریعت الاهی، دینی جامع و کامل است. از این‌روی در اسلام، احکام و قوانین اجتماعی همانند احکام فردی مورد اهتمام قرار گرفته است.
از نگاه اسلام، زندگی اجتماعی و روابط افراد یک جامعه و وظایف یک شهروند در قبال مردم و جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کند، دارای اصول و ضوابطی است که هر فرد مسلمان در مناسبات و رفتارهای اجتماعی ملزم به رعایت آنها است.

برخی از مهم‌ترین وظایف یک شهروند در جامعه‌ی اسلامی عبارت‌اند از:

1. پایمال نکردن حقوق مردم (حق الناس) و احترام به حقوق شهروندان.
جلوه‌هایی از این ضابطه را می‌توانیم در تاکید ورزیدن اسلام بر عدم تضییع حقوق همسایگان و عابرین در کوچه و خیابان و…مشاهده کنیم.

2. احساس مسئولیت نسبت به هم‌نوعان و کمک رسانی به آنان، به هنگام بروز بلاهای طبیعی و غیر طبیعی.

طبق آموزه‌های اسلامی یک شهروند در جامعه‌ی اسلامی باید نسبت به حل مشکلات سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و … کوشا باشد و نباید از کنار بلایای طبیعی همچون حوادث غیر مترقّبه و بلایای اخلاقی و ناهنجاری‌های اجتماعی، بی‌تفاوت گذر کند.

3. رعایت اخلاق اسلامی در تعاملات اجتماعی که از آن جمله‌اند: داشتن حُسن خلق و رویی گشاده، تواضع و فروتنی، حلم و بردباری و مدارا کردن با مردم و شهروندان.

پاسخ اجمالی

یکی از کارهای ارزشمند اجتماعی، دادن صدقه است. صدقه دارای آدابی است که رعایت آنها در افزایش ثواب صدقه، نقش بسزایی دارد.
برخی از آداب صدقه عبارت‌اند از: صدقه از بهترین و پاک‌ترین اموال، اولویت نسبت به خویشاوندان، درخواست دعا از فقیر، منت نگذاشتن، صدقه دادن قبل از درخواست، و نگاه نکردن به چهره فقیر.

گفتنی است در کنار این آداب که برخی از آنها ذکر شد، آداب دیگری نیز وجود دارد که دلیل شرعی ندارند؛ مانند چرخاندن صدقه دور سر افراد.

این نوع اعمال با این‌که دلیل شرعی ندارند، اما از کارهایی نمادینی هستند که نشانگر دفع بلا از خانواده است و به خودی خود اشکال ندارد، مگر این‌که به عنوان عملی دینی انجام گیرد که در این صورت،‌ بدعت خواهد بود

آیت الله مجتهدی تهرانی(ره):

استاد ما شیخ علی اکبر برهان می فرمود هیچ وقت خشک و تر باهم نمی سوزند

چوب تر، اول کنار آتش خشک می شود بعد می سوزد

لذا مواظب باشید اگر کسی واقعا مومن باشد، دچار عذاب نمی شود

ولی اگر مومن گناهی را دید و جلوگیری نکرد مانند چوب تری خواهد بود

که در مقابل آتش گناهان مردم، آرام آرام خشک می شود و اگر عذاب بیاید او را هم خواهد گرفت

حضرت آیت‌الله جاودان؛

آدم اگر کار کرده باشد و زحمت کشیده باشد، ثمره اش این است که صفات خوب در او پیدا می شود. بردبار شده است. بردبار شده است. یعنی می تواند تحمل کند. ثمره اش این است که گذشتش زیاد شده است. می تواند گذشت کند. می تواند حرف بد بشنود و تحمل کند و اوقاتش تلخ نشود. این صفات خوب برای آدم یقین به بار می آورد. یقینی که فرمودند که مومن مثل کوه است. کوه پایدار. کوه مستحکم. نه. از کوه هم بیشتر است. کوه را می شود [خورد کرد] با یک بیل مکانیکی به جان یک کوه می افتند و آن را سوراخ می کنند و در آن یک راه باز می کنند و یک تونل می زنند. می شود. مومن نمی شود. هیچ نمی شود. نمی شود یک ذره شخصیتش را خورد کرد. یک ذره. حوادث چه پیش می آید؟ هرچه می خواهد پیش بیاید. او را به هیچ وجه از جایگاه خودش بیرون نمی کند. عرض کردیم که در ابتدا فرمودند شما از خودت برای خودت بهره بگیر. از خودت برای خودت زاد و توشه تهیه کن. بعد عرض کردند اگر کسی این راه را برود ثمرش چیست؟ ثمرش این است که بر وجودش افزوده می شود. می گویند که آدم های متکبر، روز قیامت به صورت مورچه می آیند. همه عالم او را زیر پا له می کنند و عبور می کنند. صفت بد انقدر آدم را کوچک می کند. صفت خوب چکار می کند؟ تواضع. بزرگ می کند. بزرگ می کند. هی تواضع بیشتر می شود و او بزرگ تر می شود. و از این بالاتر اینکه صفات خوب یقین به بار می آورد. این خیلی مهم است ها. صفات خوب یقین به بار می آورد. ممکن است آدم هرچه کتاب بخواند به یقین نرسد. با کتاب خواندن نمی رسد. آدم درس بخواند به یقین می رسد؟ ممکن است نرسد. حالا یک کسانی از درس خواندن و فکر کردن به یقین می رسیدند اما برای اینکه آن درس خواندن و فکر کردن کار بود. جز بهترین کارها. بهترین عبادات تفکر است دیگر. تفکر بر وزن شما می افزاید. آنها از این طریق رفتند. کسی که از درس خواندن و فکر کردن به جایی رسید، از طریق اینکه فکر کرد و فکر کردن یک کار بود. کار خیلی برجسته بود. یک ساعت تفکر به اندازه یک سال عبادت است. از این باب بود. فکر هم وقتی که آدم دو وعده غذا خورده نمی تواند. وقتی به اندازه دو نفر آدم غذا خورده نمی تواند فکر کند. اگر کم بخورد می شود. یک آدم های حیرت آوری در گذشته بودند. حیرت آور. اینها بیست سی سال گرسنگی [کشیدند.] نه اینکه بیست سی سال تمام گرسنه بودند. یعنی مثلا در روز فقط یک نان گیرش می آمده. اما برای کار و درس و فکر و دانش و علم کوشش می کرده. اینها ثمر می داد. در این سال های دراز ثمر می داد. عرض کردم که آدم های حیرت آور می شدند.

سفارش من به شما اين است كه پشتيبان ولايت فقيه باشيد و از امام حمايت نماييد. از روحانيت و دولت حمايت كرده و با كسي كه اين دو را تضعيف كند به شدت برخورد نماييد.
به خدا قسم كه اگر دشمنان مرا بكشند و خونم را بر زمين ريزند در قطره قطره خونم نام مقدس خميني را مي بينند. اي برادران، خط آل محمد و علي را روش و منش خود قرار دهيد و مبادا از اين راه بيرون رويد كه شكست شماها در اين صورت حتمي است. اي خواهران، اين شعر را الگوي خودتان قرار دهيد.
اي زن به تواز فاطمه اينگونه خطاب است
ارزنــده ترين زينت زن حفـظ حجاب است

شهيد مهدي يخچالي