حيا ، مبتنى بر احترام به خود يا كرامت انسانى است ؛ نه ترس و طمع !لذا وقتى فرد خود را در حضور شخصى با هیبت و بخشنده بيابد ، اززشتى ها دوری و رفتار خود را تنظيم مى كند .
انسان به ميزان كرامتى که در خود دارد ، ار زشتی ها دوری کرده و به زیبایی ها گرایش دارد . ترسى كه در حيا مى تواند وجود داشته باشد ، ترس از بى آبروشدن نزد ناظر است . در حقيقت ، فردِ باحيا نگران آبرو و حرمتى است كه نزد ناظر دارد ، نه اين كه از قدرت و عقاب خداوند ، نگران و ترسان باشد .
خداوند پيش از آن كه مردم را به خوف (ترس) از خود فراخوانَد ، به حيا فراخوانده و فرموده است :
«أَلَمْ يَعْلَم بِأَنَّ اللَّهَ يَرَى» . علق ، آيه 14 .آيا [انسان] نمى داند كه خداوند ، او را مى بيند ؟