انسان به طور طبیعی از ویژگی منفعت طلبی برخوردار است و برای کسب سود تلاش می کند . لذا وقتی بداند انجام رفتاری خاص , پیامد مثبتی در پی دارد , امید (رجا ) در او بر انگیخته می شود و به سوی منبع منفعت حرکت و برای کسب آن اقدام می کند . این اقدام در علم اخلاق به وسیله ی تصحیح و تنظیم رفتار انجام می شود .
رجا و طمع , انتظار امری خوشایند به صورت ظنّی یا قطعی و گمانی است . به دست یابی آنچکه مایه ی خرسندی است . اگر در خوف , قدرت مقابل عامل برانگیختگی ترس بود , در رجا نعمت و رحمت او عامل برانگیختگی امید است .
خداوند متعال ویژگی امید را در نهاد انسان قرار داده و امور خوشایند و خرسند کننده ی بی شماری را برای پاداش رفتار های خوب در نظر گرفته است که موجب شوق و امید نیکو کاران است .لذا در متون دینی هر جا صحبت از آینده ی روشن به میان آمده است در قلمرو این تحفه ی الهی است .
برای مثال , در روایتی پیامبرصلوات الله علیه فرموده اند :طوُبی لِمَن تَرَکَ شَهوَةً حاضِرَةً لِمَوعدٍ لَم یَرَهُ. خصال ,ص 3, ح 2
خوشا به حال کسی که شهوت آماده ای را برای وعده ای که آن را ندیده است ترک نماید.
#خود_نظم_دهی 22
#رجا خوف عبرت تجربه حزم حلم حیا
مرتضی محدثی

امام علی علیه السلام : مَن رَجا شیئا طَلَبَهُ ؛کسی که به چیزی امید داشته باشد , آن را طلب می کند … تحف العقول , ص 213
مولوي مي گويد :
گر نبودي ميل و اميد ثمر
کي نشاندي باغبان بيخ شجر

روزی حضرت عیسی(ع) به پیرمردی که مشغول کشاورزی بود، می نگریست. حضرت عیسی(ع) به خداوند عرض کرد: «خداوندا! امید را از دل او برگیر».
در این هنگام، پیرمرد، بیل خود را به کناری نهاد و روی زمین دراز کشید.مدتی گذشت. حضرت عیسی به خداوند عرض کرد:
«خداوندا! امید را به دل او بازگردان».
ناگهان کشاورز پیر برخاست و شروع به کار نمود. حضرت عیسی نزدیک رفت و ماجرا را از وی پرسید. پیرمرد گفت: «مشغول کار کردن بودم که با خود فکر کردم و گفتم: تا به کی می خواهی کار کنی ای پیرمرد؟! از این رو، بیل را کنار گذاشتم و خوابیدم. کمی گذشت، با خود گفتم: به خدا سوگند، تا زنده هستی باید زندگی کنی! از این رو، برخاستم و بیل را دوباره به دست گرفتم».
تنبیه الخواطر، ج 1، ص 272.

شکستن حدود الهی
یکی از اصلی ترین عوامل بروز مشکلات، گرفتاریها و ناراحتیهای روحی و معنوی انسان، گناه و خروج از دایره عبودیت و بندگی حق تعالی است که انسان را به انواع مصائب دچار می سازد.
امام صادق(ع) در این باره می فرماید:
«ساعاتُ الهُمُومِ ساعاتُ الکَفّاراتِ وَ لا یزالُ الهَمُّ بِالمؤمنِ حتّی یَدَعَهُ و ما لَهُ مِنْ ذَنْبٍ؛بحار الانوار، ج64، ص 244. لحظه های غم و اندوه، لحظه های پوشاندن گناهان است و فرد مؤمن پیوسته گرفتار غم و اندوه می شود تا آنکه از همه گناهانش پاک گردد.»

امام رضا(ع) نیز فرمود: «هیچ یک از شیعیان علی(ع) نیست که در روز، بدی یا گناهی مرتکب شود؛ مگر اینکه در شب اندوهی به او می رسد که آن بدی و گناه را فرو می ریزد. بحار الانوار، ج65، ص 146.
و به صورت خاص در روایات داریم یکی از جاهایی که حزن منفی است، شهوت رانی های لحظه ای است، پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمودند:
«رُبَّ شَهْوَهِ سَاعَهٍ تورثُ حُزْناً طَویلا»؛بحارالانوار، ج 74، ص 84
یک نگاه شهوت آمیز، و یک حرکت شهوت آمیز برای انسان حزن و اندوه می آورد. لذت شهوت لحظه ای است و پایان می پذیرد,اما آنچکه باقی می ماند اندوه از دست رفته ها و عوارض و عواقبی طولانی و ماندگارخواهد بود.با وجود شهوترانی وبی بند و باری های مرز شکن , محبت به خدا را نمی توان حفظ کرد .

به خاطر سپاری #عوامل_افسردگی : کینه , حسادت , بد اخلاقی - نگاه به داشته های دیگران -

امام صادق عليه السلام فرمودند:

قَضا حاجَةِالْمُؤْمِنِ افْضَلُ مِنْ الْفِ حَجَّةٍ مُتَقَبَّلةٍ بِمَناسِکِها، وَ عِتْقِ الْفِ رَقَبَةٍ لِوَجْهِ اللّهِ، وَ حِمْلانِ الْفِ فَرَسٍ فى سَبیلِ اللّهِ بِسَرْجِها وَ لَحْمِها؛

برآوردن حوائج و نیازمندى هاى مؤمن از هزار حجّ مقبول و آزادى هزار بنده و فرستادن هزار اسب مجهّز در راه خدا، بالاتر و والاتر است.
امالى الصدوق : ص 197.